☰
✕

Emekli zammında yeni senaryo: Prim gününe göre kademeli artış

TAKİP ET

EMEKLİ ZAMMINDA YENİ SENARYO: PRİM GÜNÜNE GÖRE KADEMELİ ARTIŞ Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, bütün emeklilere eşit tutarda seyyanen zam yapılması seçeneğinin bütçe koşulları nedeniyle gündemden çıktığını öne sürdü. Karakaş'a göre ek iyileştirmede oransal refah payı ve prim ödeme süresine göre kademeli artış seçenekleri öne çıkıyor.

Emekli aylıklarına yapılabilecek ek düzenlemelerle ilgili beklentiler sürerken, Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş olası zam formüllerini değerlendirdi. Ankara’dan edindiği bilgilere dayanarak konuşan Karakaş, herkese aynı miktarda ödeme yapılması yerine, emeklilerin prim geçmişinin dikkate alınacağı bir iyileştirme beklediğini belirtti.

Memur emeklilerinin seyyanen artış, SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin ise refah payı beklentisine değinen Karakaş, özellikle en düşük aylığı alanlar arasındaki farklılıkların giderilmesi gerektiğini ifade etti.

Her emekliye 10 bin veya 15 bin TL artış beklemiyor

Karakaş, başlangıçta bütün emeklilere 10 bin ya da 15 bin TL tutarında seyyanen zam yapılmasının değerlendirildiğini ancak bu seçeneğin mevcut bütçe dengeleriyle uygulanabilir görünmediğini söyledi.

Bu nedenle herkese eşit miktarda maktu artış beklemediğini dile getiren Karakaş, oransal bir refah payı verilmesi ihtimalini daha güçlü gördüğünü kaydetti.

Aynı aylığı alan emeklilerde prim farkına dikkat çekti

Karakaş’ın üzerinde durduğu başlıca konu, farklı sürelerde prim ödeyen emeklilerin aynı en düşük aylık seviyesinde buluşması oldu. Yaklaşık 10 yıl prim ödeyenlerle 25 yıl prim ödeyenlerin aynı tutarı almasının sistemde adaletsizlik oluşturduğunu savundu.

Özellikle 9 bin gün prim ödemiş esnafın durumuna işaret eden Karakaş, ek iyileştirmenin prim ödeme süresine göre farklılaşması gerektiğini belirtti. Daha uzun süre ve daha yüksek kazanç üzerinden prim ödeyenlerin bu farkının aylıklara yansıtılmasını istedi.

Karakaş’a göre kademeli refah payı, en düşük emekli aylığında biriken bu dengesizliğin giderilmesi için değerlendirilebilecek seçenekler arasında bulunuyor.

25 bin 900 TL hesabı hangi varsayıma dayanıyor?

Maaş artışlarına ilişkin beklentilerini de paylaşan Karakaş, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yaklaşık yüzde 10, memur ve memur emeklileri için ise yaklaşık yüzde 8 oranında yasal artış öngördüğünü söyledi.

Karakaş’ın hesabında esas aldığı 23 bin 552 TL’lik en düşük emekli aylığına yaklaşık yüzde 10 artış uygulanması varsayımında, tutar 25 bin 900 TL seviyesine ulaşıyor.

Prim gününe bağlı ek bir iyileştirme yapılması durumunda ise farklı sonuçlar oluşabileceğini belirten Karakaş, yaklaşık 10 yıl prim ödeyenlerin aylığının 30 bin TL’ye ulaşmayabileceğini, 9 bin gün prim ödemiş bazı emeklilerde ise bu seviyenin aşılabileceğini ifade etti.

Bu oran ve tutarlar, Karakaş’ın paylaştığı beklenti ve hesaplamaları yansıtıyor; kesinleşmiş zam oranları olarak değerlendirilmemeli.

Yaş yerine çalışma süresi ve ödenen prim vurgusu

Emekli aylıklarının belirlenmesinde yaşın ölçüt yapılmasına da karşı çıkan Karakaş, çalışma süresiyle birlikte ödenen primin ve prime esas kazancın dikkate alınması gerektiğini savundu.

Yaşa dayalı bir düzenlemede, emeklilik başvurusunun yapıldığı tarihteki yaşın mı yoksa bugünkü yaşın mı esas alınacağının tartışma yaratabileceğini belirtti. Karakaş, 50-55 yaşındaki emeklilerin de çocuklarının eğitimi, evlilik ve konut gibi önemli giderlerle karşı karşıya kalabildiğini hatırlattı.

65 yaş üzerindeki ihtiyaç sahiplerinin desteklenmesi gerektiğini söyleyen Karakaş, bu desteğin sosyal yardım mekanizmalarıyla sağlanmasının daha uygun olacağını ifade etti.

Çalışan emekli ayrımında kayıt dışılık uyarısı

Bölgelere göre farklı aylık uygulanması ve çalışan emeklilerle çalışmayanlar arasında ayrım yapılması önerilerini de değerlendiren Karakaş, ihtiyaç odaklı desteğin sosyal yardımlar üzerinden yürütülmesi gerektiğini belirtti. Evi olmayan, çalışmayan ve hane geliri düşük emeklilerin bu kapsamda desteklenebileceğini söyledi.

Çalışan ve çalışmayan emekli ayrımının artık gündemde olmadığını düşündüğünü aktaran Karakaş, böyle bir uygulamanın kayıt dışı çalışmayı artırabileceği uyarısında bulundu.

Kayıt dışılık oranının yüzde 50’lerden yüzde 24’lere gerilediğini ve kayıtlı çalışan emekli sayısının 2 milyon 199 bin olduğunu belirten Karakaş, kayıt dışı çalışan emekli sayısının bunun bir veya iki katına ulaşabildiğini öne sürdü. Çalışmayanlara farklı avantajlar sağlanmasının bazı emeklileri kayıtlı işlerinden ayrılmaya yöneltebileceğini, bunun da sigorta primi gelirlerini azaltabileceğini ifade etti.