KDK'dan Zincir Marketlere "Poşet Tercihi" Uyarısı: Tüketiciye Seçim Hakkı Tanınmalı
KDK'dan Zincir Marketlere 'Poşet Tercihi' Uyarısı: Tüketiciye Seçim Hakkı Tanınmalı Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), bazı zincir marketlerde plastik poşet bulundurulmayarak sadece kağıt ve bez çanta satışı yapılmasını tüketicinin aleyhine bir uygulama olarak değerlendirdi. Konunun mevzuata aykırı olduğunu belirten KDK, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na söz konusu marketler hakkında idari denetim yapılması ve gerekli yaptırımların uygulanması yönünde tavsiye kararında bulundu.
KDK’ya yapılan bir başvuruda, vatandaşın alışveriş yaptığı zincir markette plastik poşet talebine karşılık yalnızca kağıt ve bez çanta satışı yapıldığının belirtildiği ifade edildi. Başvuru sahibi, bu durumun Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 8. maddesine aykırı olduğunu dile getirerek, marketlerin denetlenmesi talebinde bulundu.
“Seçim hakkı yok sayılıyor”
KDK tarafından yapılan inceleme sonucunda, zincir marketlerin yalnızca daha pahalı alternatif torbaları tüketiciye sunmasının hem yasal düzenlemelere aykırı olduğu hem de ekonomik anlamda tüketiciye yük getirdiği vurgulandı.
Kararda şu ifadelere yer verildi:
“Plastik poşetlerin ücretlendirilmesi uygulaması, çevre bilincini artırmak ve tüketicinin çevre dostu tercihlere yönelmesini sağlamak amacıyla getirilmiştir. Ancak plastik poşetlerin tamamen kaldırılarak yalnızca bez ya da kağıt torbaların satılması, tüketiciyi zorunlu bir tercihe itmekte ve ekonomik külfet oluşturmaktadır. Bu durum, düzenlemenin temel amacı olan davranışsal dönüşümü değil, tüketiciye dayatmayı beraberinde getirmektedir.”
Mevzuat açık: Alternatifler ek olarak sunulmalı
KDK, mevcut düzenlemelerde plastik poşetlerin tamamen yasaklanmadığını, aksine kağıt, bez gibi alternatiflerin yalnızca ek seçenekler olarak sunulabileceğinin altını çizdi. Usul ve Esaslar’ın 8. maddesine göre satış noktaları, plastik poşetin yanı sıra alternatif taşıma ekipmanlarını da bulundurmakla yükümlü.
Tüketici hakları ihlal ediliyor
KDK’nın karar metninde, çevre duyarlılığı gerekçesiyle plastik poşet satışını tamamen durduran zincir marketlerin, tüketiciye seçenek sunmamasının hakkaniyete aykırı olduğu belirtildi. Ayrıca bu uygulamanın hem tüketici haklarını hem de mevzuatın öngördüğü yükümlülükleri ihlal ettiği ifade edildi.
Sonuç olarak KDK, ilgili kamu kurumlarına zincir marketlerin bu uygulamalarının idari denetime tabi tutulması ve gerekli işlemlerin başlatılması yönünde çağrıda bulundu.