Nikotinsiz elektronik sigara da masum değil: uzmandan likit uyarısı

ELEKTRONİK SİGARADA 'NİKOTİNSİZ' YANILGISI: LİKİTLERDEKİ KİMYASALLARA DİKKAT Elektronik sigaraların nikotin içermediğinde zararsız olduğu düşüncesi, kullanıcıları sağlık riskleri konusunda yanıltabiliyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. İmran Özdemir, likitlerin ısıtılmasıyla oluşabilen zararlı maddelere dikkat çekerek solunum yolları, kalp-damar sağlığı ve bağımlılık konusunda uyarılarda bulundu.

Yazar Cem Akaş’ın 19 yaşındaki oğlu Can Akaş’ın hayatını kaybetmesi, elektronik sigaraların olası zararlarını yeniden gündeme taşıdı. Oğlunun kalp yetmezliği nedeniyle yaşamını yitirmesinin ardından açıklama yapan Cem Akaş, elektronik sigara kullanımının risklerinin daha fazla önemsenmesi gerektiğine dikkat çekti. Ailenin açıklaması, tek başına ölümle elektronik sigara arasında tıbben kesinleşmiş bir neden bağı ortaya koymuyor.

Tgrthaber.com Özel Haber Editörü Zeynep Gizem Er’e değerlendirmelerde bulunan Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. İmran Özdemir, özellikle nikotinsiz ve aromalı ürünlerin güvenli kabul edilmemesi gerektiğini belirtti.

Etikette “nikotinsiz” yazması güvenlik garantisi değil

Özdemir’e göre elektronik sigaralarda tütünün yanmaması, bazı zararlı maddelere maruziyeti azaltabiliyor. Ancak bu durum, solunan karışımın sağlık açısından güvenli olduğu anlamına gelmiyor.

Üstelik nikotin içermediği belirtilerek satılan bazı ürünlerde nikotin tespit edilebiliyor. Dolayısıyla yalnızca ambalajdaki ifadelerden hareketle ürünün içeriği ve güvenliği hakkında kesin bir değerlendirme yapılamıyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri de bazı “sıfır nikotin” etiketli ürünlerde nikotin bulunduğunu bildiriyor.

Isıtılan likitlerden zararlı maddeler oluşabiliyor

Elektronik sigara likitlerinde yaygın olarak propilen glikol, gliserin ve aroma vericiler kullanılıyor. Özdemir, bu bileşenlerin ısıtılması sırasında formaldehit ve akrolein gibi zararlı kimyasallar oluşabildiğini ifade etti.

Cihazın metal parçalarından nikel, kurşun ve krom gibi metallerin de solunan karışıma geçebileceğini belirten Özdemir, bu maddelerin solunum yollarında tahrişe ve hücresel hasara yol açabileceğini kaydetti. Karışımda bulunabilen bazı maddeler ise kanserojen özellik taşıyor.

Bir aromanın gıdalarda kullanılmasına izin verilmesi de solunmasının güvenli olduğunu göstermiyor. Sindirim sistemi ile akciğerlerin maddelere verdiği tepki farklı olabiliyor.

Öksürük ve tahrişten ağır akciğer hasarına

Elektronik sigara kullanımı; boğazda tahriş, öksürük, hırıltı ve nefes darlığı gibi şikâyetlere neden olabiliyor. Astımı bulunan kişilerde mevcut yakınmaların artması da mümkün.

Özdemir, ağır akciğer hasarı bildirilen vakalarda özellikle içeriği belirsiz ürünlerin önem taşıdığını belirtti. ABD’de görülen elektronik sigara kullanımıyla ilişkili akciğer hasarı salgınında, bazı THC içerikli ürünlerde bulunan E vitamini asetatıyla güçlü bir bağlantı saptanmıştı. Bu bulgu, bütün elektronik sigara ürünlerinin aynı içeriğe veya aynı risk düzeyine sahip olduğu anlamına gelmiyor.

Uzun süreli kullanımın kalıcı akciğer hasarı ve kronik solunum hastalıkları üzerindeki etkilerinin ise daha kapsamlı araştırmalarla değerlendirilmesi gerekiyor.

Kalp üzerindeki etkilerde bilinenler ve belirsizlikler

Nikotin, nabzı hızlandırabiliyor, tansiyonu yükseltebiliyor ve çarpıntıya neden olabiliyor. Solunan diğer kimyasalların da damarların iç yüzeyindeki işlevleri olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.

Bununla birlikte Özdemir, elektronik sigaranın tek başına uzun vadeli kalp krizi riskini ne ölçüde artırdığının henüz kesinleşmediğine dikkat çekti. Mevcut kaygıların ciddiye alınması gerektiğini ifade ederken, bilimsel belirsizliklerin kesin sonuçlar gibi sunulmaması gerektiğini de vurguladı.

Gençlerde bağımlılık ve gelişim açısından risk

Nikotin içeren elektronik sigaralar güçlü bağımlılık oluşturabiliyor. Yüksek nikotin yoğunluğu, kullanım sıklığı ve cihazın nikotini iletme kapasitesi, alınan miktarı etkiliyor. Nikotin tuzu kullanılan ürünler ise daha az boğaz tahrişiyle yüksek miktarda nikotin alınmasını kolaylaştırabiliyor.

Özdemir, beyin gelişiminin genç erişkinlik döneminde de sürdüğünü hatırlatarak nikotinin dikkat, öğrenme ve dürtü kontrolüyle ilişkili süreçleri olumsuz etkileyebileceğini belirtti. Meyveli ve tatlı aromalar da ürünlerin daha masum algılanmasına yol açabiliyor.

Gerçekten nikotin içermeyen ürünler nikotin bağımlılığı oluşturmasa da kullanım davranışı alışkanlığa dönüşebiliyor.

Kanser riskinin uzun vadeli boyutu araştırılıyor

Elektronik sigara aerosolünde kanserojen maddelerin bulunabilmesi önemli bir sağlık kaygısı oluşturuyor. Ancak insanlarda uzun süreli kullanımın kanser riskini ne kadar artırdığını belirlemek için henüz yeterli veri bulunmuyor.

Özdemir’e göre kanserin yıllar içinde gelişmesi, cihaz ve likit içeriklerinin değişmesi, ayrıca kullanıcıların geçmişte normal sigara içmiş olabilmesi araştırmaları zorlaştırıyor. Uzun vadeli sonuçların tam olarak bilinmemesi, ürünlerin risksiz kabul edilmesini sağlamıyor.

Sigarayı bırakmaya yardımcı olması, güvenli olduğunu göstermiyor

Araştırmalar, nikotinli elektronik sigaraların sigara içen bazı yetişkinlerin sigarayı bırakmasına yardımcı olabildiğini gösteriyor. Bununla birlikte uzun vadeli güvenliğin değerlendirilmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyuluyor.

Özdemir, normal sigara ile elektronik sigaranın birlikte kullanılmasının sağlık risklerini ortadan kaldırmadığını belirterek bırakma sürecinin hekim desteğiyle planlanmasını önerdi. Bu süreçte kanıtlanmış ilaç tedavileri ve davranışsal destek seçeneklerinin değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Belirtiler ihmal edilmemeli, çevredekiler de korunmalı

Yeni başlayan veya giderek artan nefes darlığı, göğüs ağrısı, kanlı balgam ve öksürükle birlikte ateş görülmesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor. Özdemir; şiddetli nefes darlığı, morarma, bayılma ya da göğüs ağrısına eşlik eden çarpıntı durumunda 112’nin aranması gerektiğini belirtti. Başvuru sırasında kullanılan elektronik sigaranın ve biliniyorsa içeriğinin sağlık çalışanlarına bildirilmesi de önem taşıyor.

Elektronik sigaradan çevreye yayılan aerosol yalnızca su buharından oluşmuyor; nikotin ve zararlı kimyasallar içerebiliyor. Özdemir, özellikle çocukların, hamilelerin ve solunum hastalığı bulunan kişilerin korunması için evlerde, araçlarda ve ortak kapalı alanlarda elektronik sigara kullanılmaması gerektiğini vurguladı.