Unutkanlık Masum Mu, Hastalık Mı?

UNUTKANLIK NE ZAMAN TEHLİKELİ? UZMANINDAN NET UYARI: 'EĞER GERİ GELMİYORSA…' Günlük hayatın içinde sık sık yaşanan unutkanlık çoğu zaman basit bir dalgınlık olarak görülüyor. Ancak uzmanlara göre bazı unutkanlık türleri, beynin verdiği önemli bir uyarı olabilir. Özellikle tekrar eden, artış gösteren ve günlük yaşamı etkilemeye başlayan unutkanlıklar artık 'normal' kabul edilmiyor.

Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Hasan Armağan Uysal, normal unutkanlık ile hastalığa bağlı unutkanlık arasındaki farkın kritik olduğunu vurguluyor.

“HATIRLANIYORSA NORMAL, KAYBOLUYORSA RİSK”

Uysal’a göre herkes zaman zaman anahtarını nereye koyduğunu unutabilir ya da bir ismi hatırlamakta zorlanabilir. Ancak burada belirleyici olan, bilginin geri gelip gelmemesi.

“Normal unutkanlıkta bilgi kaybolmaz, sadece ulaşmak zaman alır. Bir süre sonra hatırlanır. Ama hastalığa bağlı unutkanlıkta bilgi tamamen silinir. Kişi aynı soruyu tekrar tekrar sorar ve bunu fark etmez. İşte bu durum alarmdır.”

GÜNLÜK HAYATI ETKİLİYORSA DİKKAT

Uzmanlara göre aşağıdaki belirtiler varsa unutkanlık artık ciddiye alınmalı:

Tanıdık bir yerde yönünü kaybetmek

Para ve hesap işlerinde karışıklık yaşamak

Yemek yaparken adımları unutmak

Kelime bulmakta zorlanmak

Aynı soruları tekrar tekrar sormak

Bu tür durumlar, özellikle Alzheimer gibi hastalıkların erken sinyali olabilir. Hastalık genellikle sinsi başlıyor ve ilk etapta yeni bilgileri öğrenme zorlaşarak kendini gösteriyor.

GENÇLERDE NEDEN FARKLI

Her unutkanlık ciddi bir hastalık anlamına gelmiyor. Özellikle gençlerde görülen unutkanlığın çoğu farklı nedenlere dayanıyor:

Yoğun stres

Uykusuzluk

Anksiyete ve depresyon

Dijital bilgi yükü

Uysal, bu durumu şöyle özetliyor:
“Hafıza dikkat olmadan çalışmaz. Sorun çoğu zaman hafızada değil, dikkattedir. Stres altındaki beyin öğrenmeye değil hayatta kalmaya odaklanır.”

ERKEN TANI KRİTİK ÖNEMDE

Unutkanlık ilerliyorsa, çevre tarafından fark ediliyorsa veya davranış değişiklikleri eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden uzman desteği alınması gerekiyor.

Tanı sürecinin tek bir testten ibaret olmadığını belirten uzmanlar, şu unsurların birlikte değerlendirildiğini ifade ediyor:

Hastanın yaşam öyküsü

Yakınlarının gözlemleri

Bilişsel testler

Kan tahlilleri

Beyin görüntülemeleri

Erken tanı sayesinde hastalığın ilerleyişi yavaşlatılabiliyor ve kişinin bağımsız yaşam süresi uzatılabiliyor.

BEYNİ KORUMAK MÜMKÜN

Uzmanlara göre sağlıklı bir beyin için yaşam tarzı büyük rol oynuyor. Özellikle şu alışkanlıklar unutkanlığı azaltmada etkili:

Düzenli egzersiz

Kaliteli uyku

Sosyal yaşam

Yeni şeyler öğrenmek

Okumak ve üretmek

Ayrıca tansiyon ve şeker gibi kronik hastalıkların kontrol altında tutulması da büyük önem taşıyor.

EN KRİTİK UYARI: FARK ETMEMEK

Unutkanlığın bazı durumlarda geri döndürülebileceğini belirten Uysal, depresyon, vitamin eksikliği ve uyku bozukluğu gibi nedenlerin tedavi edilebildiğini söylüyor. Ancak Alzheimer gibi hastalıklarda süreç tamamen durdurulamasa da yavaşlatılabiliyor.

Uzmanın en çarpıcı uyarısı ise şu:
“Unutmak değil, unutmayı fark etmemek tehlikelidir. Beyin sinyal verir, önemli olan o sinyali zamanında yakalamaktır.”