Düzenleme, özellikle son yıllarda sıkça gündeme gelen "IBAN mağdurları" konusunda önemli değişiklikler getirirken, hakim ve savcıların eğitiminden duruşma sürelerine, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasından faiz hesaplamalarına kadar birçok alanda yeni uygulamaları da beraberinde getirdi.
IBAN'ını başkasına verenlere ceza indirimi şartlı uygulanacak
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri, kamuoyunda "IBAN mağdurları" olarak bilinen kişilere yönelik oldu.
Türk Ceza Kanunu'nun nitelikli dolandırıcılığa ilişkin 158. maddesine eklenen hükümle birlikte, yalnızca haksız kazanç sağlamak amacıyla banka hesabını, IBAN bilgisini, banka kartını veya ödeme sistemlerine ait hesap bilgilerini başkasının kullanımına sunan kişilerin, dolandırıcılık suçuna iştirakinin bu fiille sınırlı kalması halinde verilecek cezada yarı oranında indirim uygulanabilecek.
Ancak bu indirim otomatik olmayacak. Mahkemeler, olayın tüm yönlerini değerlendirerek kişinin suçtaki rolünü ayrı ayrı inceleyecek.
Devam eden davalar yeniden görülebilecek
Yasa, geçmişte verilen bazı kararları da etkiliyor.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce dolandırıcılık veya nitelikli dolandırıcılık suçundan hüküm giyen ve dosyası halen istinaf ya da Yargıtay incelemesinde bulunan sanıklar için yeni düzenleme uygulanabilecek.
Bu kapsamda;
- İstinaf aşamasındaki dosyalar bozulacak ve yeniden yargılama yapılmak üzere ilk derece mahkemelerine gönderilecek.
- Yargıtay'da bulunan dosyalar ise ilgili mahkemelere iletilecek.
Kesinleşmiş dosyalarda da yeni hak tanındı
İnfaz aşamasında bulunan hükümlüler için de önemli bir imkan getirildi.
Daha önce etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanamayan hükümlüler, mağdurun zararını mahkemenin yapacağı bildirimin ardından 6 ay içinde tamamen karşılamaları halinde, etkin pişmanlık hükümlerinden faydalanabilecek.
Ancak zarar tamamen giderilmeden infazın durdurulması veya ertelenmesi mümkün olmayacak.
Hakim ve savcı yardımcılarının eğitim sistemi değişiyor
Kanunla birlikte hakim ve savcı yardımcılarının eğitim süreci de yeniden düzenlendi.
Yeni sistemde adaylara;
- Anayasa hukuku,
- İnsan hakları hukuku,
- Ceza hukuku,
- Özel hukuk,
- İdare ve vergi hukuku,
- Usul hukuku,
- Duruşma yönetimi,
- Gerekçeli karar yazımı,
- Adalet hizmetlerinin yönetimi,
- Uluslararası hukuk,
- Kişisel gelişim
alanlarında kapsamlı eğitim verilecek.
Yazılı ve sözlü sınavlarda bu eğitimlerin tamamı değerlendirme kapsamına alınacak.
Ayrıca, hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda gereksiz şekilde bilirkişiye başvuran hakim ve savcılar hakkında uyarma cezası uygulanabilecek.
Genetik verilerin saklanmasına yeni güvence
Ceza Muhakemesi Kanunu'nda yapılan değişiklikle genetik inceleme sonuçlarının korunmasına ilişkin kurallar da sıkılaştırıldı.
DNA ve benzeri genetik veriler kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir sistemde saklanacak.
Soruşturmanın takipsizlikle sonuçlanması, beraat kararı verilmesi veya ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesi halinde bu kayıtlar derhal silinecek.
Mahkumiyet kararlarında ise veriler kararın kesinleşmesinden itibaren 20 yıl sonra cumhuriyet savcısının gözetiminde imha edilecek.
HAGB düzenlemesi yeniden şekillendi
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) uygulaması da yeniden düzenlendi.
Buna göre;
- 2 yıl veya daha az hapis cezası ya da adli para cezası alan kişiler hakkında HAGB kararı verilebilecek.
- Sanığın kasıtlı suçtan sabıkasının bulunmaması gerekecek.
- Mağdurun uğradığı zarar tamamen karşılanmış olacak.
- Mahkeme sanığın yeniden suç işlemeyeceğine kanaat getirecek.
HAGB kararı verilen kişiler 5 yıl denetim altında tutulacak.
Bu süre içinde yeniden kasıtlı suç işlenmesi halinde yeni bir HAGB kararı verilemeyecek.
Bazı suçlarda HAGB uygulanmayacak
Yeni düzenleme, özellikle insan haklarını ilgilendiren suçlarda HAGB uygulanmasının önünü kapattı.
Buna göre;
- İşkence,
- Eziyet,
- Kamu görevlisinin görevi sırasında işlediği kötü muamele niteliğindeki suçlarda
artık hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemeyecek.
Duruşmalar arasındaki bekleme süresi sınırlandırıldı
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda yapılan değişiklikle vatandaşların uzun yargılama süreçlerinden kaynaklanan mağduriyetlerinin azaltılması hedefleniyor.
Yeni uygulamaya göre duruşmalar arasındaki süre 3 ayı geçemeyecek.
Ancak bilirkişi raporunun gecikmesi veya istinabe işlemleri gibi zorunlu durumlarda hakim gerekçesini yazarak daha uzun süre belirleyebilecek.
Bu düzenleme kanunun yayımlanmasından 3 ay sonra yürürlüğe girecek.
Tazminat davalarında faiz hesabı değişti
Çalışma gücü kaybı veya destekten yoksun kalma nedeniyle açılan tazminat davalarında faiz hesabı yeniden düzenlendi.
Artık;
- Kazancı bilinen dönem için hesaplanan tazminata olay tarihinden itibaren,
- Kazancı bilinmeyen dönem için hesaplanan tazminata ise mahkeme karar tarihinden itibaren faiz uygulanacak.
Böylece faiz hesaplamalarında uygulama birliği sağlanması amaçlanıyor.
Kanuni faiz hesaplama yöntemi güncellendi
Sözleşmede faiz oranının belirlenmediği durumlarda uygulanacak kanuni faiz oranı da değişti.
Yeni sisteme göre faiz oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın önceki yıl sonunda uyguladığı kısa vadeli reeskont faiz oranının yüzde 80'i esas alınarak hesaplanacak.
Danıştay'daki geçiş süresi uzatıldı
Kanunda Danıştay'ın yapısına ilişkin de değişiklik yer aldı.
Daire sayısının azaltılmasına yönelik geçiş süresi 2030 yılına kadar uzatıldı. Ayrıca boşalan üyeliklere ilişkin seçim sistemi de aynı tarihe kadar mevcut haliyle devam edecek.
Yargıda kapsamlı değişiklik dönemi başladı
Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 12. Yargı Paketi; IBAN mağduriyetleri, ceza indirimleri, etkin pişmanlık, hakim ve savcı eğitimi, genetik verilerin korunması, HAGB uygulaması, hukuk yargılamalarının hızlandırılması, faiz hesaplamaları ve Danıştay'ın yapısı başta olmak üzere birçok alanda önemli değişiklikler içeriyor.
Yeni düzenlemelerin hem devam eden davalarda hem de bundan sonra açılacak dosyalarda doğrudan uygulanması bekleniyor.
