Emeklilik için gerekli prim günlerini tamamladığını düşünen vatandaşlar, yıllar önceki çalışma kayıtları incelendiğinde beklenmedik bir durumla karşılaşabiliyor. Özellikle sahte sigortalılık şüphesi bulunan iş yerlerinden bildirilen hizmetler, SGK tarafından geçmişe dönük olarak araştırılabiliyor.
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan SGK Uzmanı Dilek Ete, vatandaşlara e-Devlet üzerinden hizmet dökümlerini düzenli olarak kontrol etmelerini önerdi. Ete’ye göre kayıtlarda görülen harfler, ilgili iş yerinin durumuna ilişkin önemli bir uyarı niteliği taşıyor.
K, S ve Ş harfleri ne anlama geliyor?
Hizmet dökümündeki iş yeri kayıtları yanında görülebilen harfler şöyle açıklanıyor:
- K – Kontrollü iş yeri: İş yeri ve buradan yapılan sigortalılık bildirimleri kontrol kapsamında.
- Ş – Şüpheli iş yeri: İş yeri hakkında şüphe bulunuyor; inceleme süreci devam edebilir.
- S – Sahte iş yeri: İş yerinin sahte olduğuna yönelik tespiti ifade ediyor.
K veya Ş harfi, sigortalının sahte çalıştığının kesinleştiği anlamına gelmez. Bu nedenle yalnızca kodu görerek emekli aylığının kesileceği sonucuna varılmamalı. Vatandaşın kendi kaydına ilişkin güncel durumu SGK’dan öğrenmesi gerekiyor.
Fiili çalışma neden önemli?
Sigortalılık kaydının geçerli olmasında temel konulardan biri, kişinin bildirildiği iş yerinde gerçekten çalışmış olması. Bir iş yerinden adına prim yatırılmış olması, tek başına fiili çalışmayı kanıtlamayabilir.
SGK incelemesi sonucunda çalışmanın gerçekte yapılmadığı tespit edilirse ilgili prim günleri iptal edilebilir. İptal edilen günler emeklilik şartlarını etkiliyorsa aylık yeniden değerlendirilebilir; yapılmış ödemeler için de geri alma süreci gündeme gelebilir. Bu sonuçlar her dosyanın koşullarına ve verilen karara göre değişir.
Paylaşılan bir örnekte, emekli olduktan sonra 1.027 günlük priminin iptal edildiğini öğrenen bir kişiden ödenmiş aylıkların geri istendiği öne sürüldü. Ancak söz konusu dosyanın belgeleri ve karar ayrıntıları bağımsız olarak doğrulanamadığı için bu örnek, bütün sigortalılar için geçerli bir sonuç olarak görülmemeli.
Hizmet dökümünde bu harfleri görenler ne yapmalı?
İlk adım, e-Devlet’te SGK hizmet dökümünü inceleyerek harfin hangi iş yerine ve çalışma dönemine ait olduğunu belirlemek. Ardından ilgili SGK birimine başvurup kaydın durumunu ve kendileri hakkında verilmiş bir karar olup olmadığını öğrenmek yararlı olacaktır.
O iş yerinde fiilen çalışmış kişiler, çalışmalarını gösteren maaş bordrosu, banka ödeme kayıtları, puantaj, iş yeri yazışmaları ve benzeri belgeleri saklamalı. SGK tarafından bir işlem yapılmışsa kararın gerekçesi ve başvuru yolları, resmi bildirim üzerinden değerlendirilmelidir.
Ek-5 tarım sigortasında da çalışma koşulları önemli
Ete, Ek-5 tarım sigortası kapsamında bildirim yaptıranların da sigortalılık şartlarına dikkat etmesi gerektiğini belirtti. Bu alanda değerlendirme yapılırken yalnızca kişinin yaşadığı adrese bakılarak sonuca varılamaz; yapılan işin niteliği ve ilgili sigortalılık koşulları birlikte incelenir.
Vatandaşların emeklilik planını yalnızca e-Devlet ekranındaki toplam prim gününe göre yapmaması, şüphe duydukları çalışma dönemleri için doğrudan SGK’dan bilgi alması öneriliyor.
