Türk Gastroenteroloji Derneği’nin 42. Ulusal Gastroenteroloji Kongresi’nde konuşan Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Özlen Atuğ, gereksiz antibiyotik kullanımının bağırsak florasında uzun süreli bozulmalara yol açtığını belirterek önemli uyarılarda bulundu. Atuğ, özellikle “komşu tavsiyesiyle ilaç kullanımının” ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırladığını söyledi.
“Bağırsak Dengesi 6 Ay Bozuluyor”
Prof. Dr. Atuğ, doktor önerisi olmadan kullanılan antibiyotiklerin bağırsak mikrobiyotasında büyük hasar bıraktığını vurguladı:
“Örneğin idrar yanması gibi bir şikâyetle komşunun önerdiği antibiyotiği aldığınızda, bağırsaklarınızın dengesi yaklaşık 6 ay boyunca toparlanamıyor. Bu durum hem bağışıklığı hem de metabolik süreçleri olumsuz etkiliyor.”
Bilimsel araştırmaların da sık antibiyotik kullanımının kolon kanseri gelişimi ile ilişkili olabileceğine işaret ettiğini söyleyen Atuğ, özellikle geniş spektrumlu antibiyotiklerin yararlı bakterileri baskılayarak kronik inflamasyonu tetiklediğini ifade etti.
Mikrobiyotadaki Bozulma Kanser Riskini Artırıyor
Kolon kanserinin hem dünyada hem Türkiye’de en yaygın kanser türlerinden biri olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Atuğ, bağırsak mikrobiyotasındaki dengenin bozulmasının kanser gelişimine şu mekanizmalarla katkı sağladığını açıkladı:
Kronik inflamasyonun artması
DNA hasarına yol açan toksik maddelerin üretilmesi
Bağışıklık sisteminin zayıflaması
Hastalık yapan bakterilerin çoğalması
Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı gibi inflamatuvar bağırsak hastalıklarında kolon kanseri riskinin belirgin şekilde arttığını da ekledi.
“Antibiyotik Hayat Kurtarır Ama… Doktor Önerisi Olmadan Kullanılmaz”
Antibiyotiklerin gerekli durumlarda vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Atuğ, yanlış kullanımın ise tehlikeli sonuçlar doğurduğunun altını çizdi:
“Gereksiz antibiyotik kullanımı mikrobiyotayı bozar, patolojik bakterilerin çoğalması için uygun ortam hazırlar, toksik metabolitleri artırır. Tüm bu süreçler kolon kanseri riskini yükseltebilir. Bu ilaçların mutlaka doktor kontrolünde alınması gerekiyor.”
Bağırsak Sağlığını Korumak İçin Öneriler
Prof. Dr. Atuğ’un bağırsak sağlığı için tavsiyeleri şöyle:
Sebze, meyve, tam tahıl ve baklagil tüketimini artırmak
Kırmızı ve işlenmiş eti sınırlamak
Rafine şeker ve işlenmiş gıdalardan uzak durmak
Yoğurt, kefir, turşu gibi probiyotik kaynakları düzenli tüketmek
Pırasa, soğan, sarımsak, muz ve yulaf gibi prebiyotiklerden faydalanmak
Haftada en az 3 gün 45 dakika tempolu yürüyüş yapmak
Obeziteden kaçınmak
Sigara ve alkolü bırakmak
Yeterli su tüketmek
Stresi yönetmek
Doktor önerisi dışında antibiyotik kullanmamak
KETEM’lerde Kolon Kanseri Taraması Ücretsiz
Prof. Dr. Atuğ, kolon kanserinde erken teşhisin önemine dikkat çekerek Türkiye’de taramaların KETEM’lerde ücretsiz yapıldığını hatırlattı.
50–70 yaş arası bireylere iki yılda bir Gaitada Gizli Kan Testi (GGK) uygulanıyor.
Test pozitif çıkarsa kolonoskopiye yönlendiriliyor.
Yeni uluslararası kılavuzlarda artan genç hasta oranı nedeniyle tarama yaşı 45 olarak değerlendiriliyor.
Aile öyküsü olanlarda ve yüksek risk grubundakilerde tarama daha erken yaşlarda başlıyor.
