ÜRETİCİ İLE MARKET ARASINDA UÇURUM! FİYAT FARKI YÜZDE 461'İ AŞTI

Temmuz ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkı en yüksek seviyeye yüzde 461,2 ile havuçta ulaştı. Üreticiden yaklaşık 11 liraya çıkan havuç, market raflarında 61,73 liraya kadar yükseldi. Bayraktar, bu tablonun hem üreticinin emeğinin karşılığını tam anlamıyla alamadığını hem de tüketicinin yüksek fiyatlarla karşı karşıya kaldığını gösterdiğini ifade etti.

En büyük fiyat farkı havuçta

TZOB'un açıkladığı verilere göre üretici-market fiyat farkında ilk sıralarda yer alan ürünler şöyle oldu:

Havuç: Üretici 11,00 TL – Market 61,73 TL (%461,2 fark)
Elma: Üretici 18,75 TL – Market 102,07 TL (%444,4 fark)
Yeşil mercimek: Üretici 24,21 TL – Market 81,50 TL (%236,6 fark)
Kabak: Üretici 17,64 TL – Market 58,49 TL (%231,6 fark)
Maydanoz: Üretici 6,82 TL – Market 21,79 TL (%219,5 fark)

Bu veriler, özellikle sebze ve bakliyat ürünlerinde üretici ile tüketici arasındaki fiyat makasının dikkat çekici boyutlara ulaştığını gözler önüne serdi.

Markette en yüksek zam sivri biberde

Temmuz ayında marketlerde fiyat hareketliliği de dikkat çekti. İncelenen 39 ürünün 19'unda fiyat artışı yaşanırken, 20 üründe ise düşüş kaydedildi.

En fazla zamlanan ürün yüzde 86,2 ile sivri biber oldu. Sivri biberi sırasıyla;

Kuru soğan (%53,3)
Mısırözü yağı (%23,4)
Kuru üzüm (%22,8)
Patates (%15,5)

takip etti.

Buna karşılık yaz sezonunun etkisiyle karpuz fiyatı yüzde 49 gerileyerek markette en fazla ucuzlayan ürün oldu.

Üreticide tablo farklı

Üretici fiyatlarında ise marketten farklı bir tablo oluştu. İncelenen 31 ürünün yalnızca 8'inde artış görülürken, 16 üründe fiyatlar geriledi.

Üreticide en fazla fiyat artışı yaşayan ürünler:

Kuru soğan (%52,9)
Sivri biber (%49,2)
Çilek (%31,8)
Domates (%13,9)
Patates (%13,7)

En fazla değer kaybeden ürünler ise:

Havuç (-%51,1)
Karpuz (-%49)
Kabak (-%43,7)
Yeşil mercimek (-%38,6)
Salatalık (-%29,6)

olarak sıralandı.

Üreticinin yükü her geçen gün artıyor

Şemsi Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat farkının yanı sıra tarımsal üretimdeki maliyet baskısına da dikkat çekti. Özellikle akaryakıt, gübre ve yem fiyatlarındaki artışların üretim maliyetlerini ciddi şekilde yükselttiğini belirten Bayraktar, üreticinin kârlılığının her geçen gün azaldığını söyledi.

Temmuz ayı itibarıyla açıklanan tarımsal girdi maliyetlerinde öne çıkan artışlar şu şekilde gerçekleşti:

Mazot: Aylık %19,4 – Yıllık %43,6
Amonyum nitrat gübresi: Yıllık %71
Amonyum sülfat gübresi: Yıllık %59,4
Besi yemi: Yıllık %29,6
Süt yemi: Yıllık %27,8
Elektrik: Yıllık %25,1

Bazı gübre türlerinde aylık bazda sınırlı düşüşler yaşansa da yıllık maliyet artışlarının üretici üzerindeki baskıyı sürdürdüğü belirtildi.

Fiyat değişimlerinin nedeni mevsimsel etkiler

Bayraktar, ürünlerde yaşanan fiyat hareketlerinin temel nedeninin mevsimsel üretim değişiklikleri ve arz-talep dengesi olduğunu ifade etti.

Kuru soğanda eski sezon ürünlerinin azalması ve yeni hasadın tam anlamıyla piyasaya ulaşmaması fiyatların yükselmesine neden olurken, kıyı bölgelerinde sivri biber ve domates sezonunun sona yaklaşması da fiyat artışlarını beraberinde getirdi.

Buna karşılık yayla bölgelerinde üretimin hız kazanmasıyla kabak, salatalık ve patlıcan gibi ürünlerde arz arttı ve fiyatlar geriledi. Havuç ile yeşil mercimekte talebin düşük kalması, karpuzda ise depolama imkanlarının sınırlı olması fiyat düşüşlerinde etkili oldu.

Üretici kazanamıyor, tüketici pahalıya alıyor

TZOB'un Temmuz ayı verileri, tarım sektöründeki en önemli sorunlardan biri olan üretici ile tüketici arasındaki fiyat makasının büyümeye devam ettiğini bir kez daha ortaya koydu. Üretici artan maliyetler nedeniyle gelir elde etmekte zorlanırken, tüketici de market raflarında yüksek fiyatlarla karşı karşıya kalıyor. Uzmanlar, fiyat istikrarının sağlanabilmesi için üretim maliyetlerini düşürecek ve tedarik zincirini güçlendirecek adımların önemine dikkat çekiyor.