Komedyen Cem Yılmaz’ın yaşadığı sağlık sorununun ardından kalp ve damar hastalıklarının vücutta oluşturabileceği işaretler yeniden gündeme geldi. Özellikle sanatçının bazı fotoğraflarında görüldüğü öne sürülen kulak memesindeki çapraz çizgi, kamuoyunda “Frank belirtisi” tartışmasını başlattı.
Kalp ve damar hastalıkları her zaman belirgin bir göğüs ağrısıyla ortaya çıkmayabiliyor. Vücudun farklı bölgelerinde görülen bazı değişiklikler; yüksek kolesterol, damar sertliği, dolaşım bozukluğu veya kalp yetersizliği açısından uyarıcı olabiliyor.
Ancak uzmanlar, aşağıdaki belirtilerin farklı sağlık sorunlarından da kaynaklanabileceğinin altını çiziyor. Kesin tanı için fizik muayene, kan tahlilleri ve gerektiğinde kardiyolojik incelemeler yapılması gerekiyor.
1. Kulak memesindeki çapraz çizgi
Kulak memesini çapraz şekilde geçen belirgin kırışıklık, tıp literatüründe “Frank işareti” olarak adlandırılıyor. Bazı araştırmalarda bu çizgi ile koroner arter hastalığı arasında ilişki bulunduğu belirtiliyor. Bununla birlikte yaşlanma ve genetik özellikler de benzer bir görüntü oluşturabileceği için Frank işareti tek başına hastalık göstergesi kabul edilmiyor.
2. Göz kapaklarında oluşan sarı plaklar
Göz kapaklarının üzerinde veya çevresinde görülen sarımsı, kabarık yağ birikimleri “ksantelazma” olarak isimlendiriliyor. Bu oluşumlar bazı kişilerde kandaki kolesterol ve diğer yağ değerlerinin yüksekliğiyle bağlantılı olabiliyor. Böyle bir değişiklik fark edildiğinde kolesterol değerlerinin kontrol ettirilmesi öneriliyor.
3. Gözün renkli bölümünün çevresindeki beyaz-gri halka
Gözün saydam tabakası çevresinde meydana gelen beyaz veya gri renkli halka “korneal arkus” olarak biliniyor. İleri yaşlarda sık karşılaşılabilen bu durum, genç yaşlarda ortaya çıktığında kalıtsal yüksek kolesterol açısından daha dikkatli değerlendirilmesi gereken bir bulgu olabiliyor.
4. Aşil tendonunda kalınlaşma ve sertlik
Topuğun arkasında bulunan Aşil tendonunda kolesterol birikmesine bağlı olarak sertlik, şişlik veya kalınlaşma gelişebiliyor. “Tendon ksantomu” adı verilen bu oluşumlar özellikle ailesel hiperkolesterolemiyle ilişkilendiriliyor. Benzer birikimler ellerde, dirseklerde ve dizlerde de görülebiliyor.
5. Bacak kıllarında belirgin azalma
Bacaklardaki kılların azalması veya tamamen kaybolması, bölgeye ulaşan kan miktarının yetersiz olduğuna işaret edebiliyor. Özellikle yürüme sırasında baldır ağrısı, uyuşma ve çabuk yorulma da yaşanıyorsa periferik arter hastalığı ihtimali değerlendirilmelidir.
6. Ayak tırnaklarının çok yavaş uzaması
Ayak tırnaklarının eskisine göre daha yavaş uzaması, bacak ve ayak dokularına yeterli kan ulaşmamasından kaynaklanabiliyor. Amerikan Kalp Derneği; tırnakların yavaş uzamasını, bacak kıllarının azalmasını ve ayaklardaki renk değişikliklerini periferik arter hastalığının olası belirtileri arasında gösteriyor.
7. Bir ayağın diğerinden daha soğuk olması
Bir ayağın veya alt bacağın diğer tarafa göre sürekli daha soğuk olması, damarlardaki daralma nedeniyle kan akışının azaldığını düşündürebiliyor. Bu duruma solukluk, morarma, uyuşma veya ağrı eşlik ediyorsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
8. Ayak ve parmak yaralarının iyileşmemesi
Ayaklarda oluşan küçük bir kesik veya yaranın haftalar boyunca kapanmaması, dokuların yeterince kanlanmadığının göstergesi olabilir. Özellikle diyabeti veya damar hastalığı bulunan kişilerde iyileşmeyen yaralar ciddi enfeksiyon ve doku kaybı riski taşıyabilir.
9. Ayak bilekleri ve bacaklarda şişlik
Her iki ayakta ortaya çıkan ve zamanla artan şişlik; toplardamar, böbrek veya ilaç kaynaklı sorunların yanı sıra kalp yetersizliğiyle de bağlantılı olabiliyor. Şişliğe nefes darlığı, hızlı kilo artışı, halsizlik veya yatarken solunum güçlüğü eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme önem taşıyor.
10. Dudakların veya parmak uçlarının morarması
Dudaklarda, tırnaklarda veya parmak uçlarında görülen mavimsi-mor renk değişikliği, dokulara yeterli oksijen ulaşmadığını gösterebilir. Bu durum kalp ve dolaşım sorunlarının yanı sıra akciğer hastalıklarından da kaynaklanabilir. Aniden başlayan morarma ve nefes darlığında acil yardım istenmelidir.
Bu belirtiler görüldüğünde ne yapılmalı?
Söz konusu işaretlerden birinin bulunması kişinin kesin olarak kalp hastası olduğu anlamına gelmiyor. Ancak özellikle yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, sigara kullanımı, fazla kilo veya ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü varsa bir hekime başvurmak önem taşıyor.
Göğüste baskı ya da sıkışma, kola veya çeneye yayılan ağrı, ani nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı ve baş dönmesi ise kalp krizinin belirtileri arasında olabilir. Bu şikâyetlerde zaman kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.
