Ezber, bilgilerin tekrar edilerek hafızada tutulması süreci… Ezber yöntemi, eğitimde sıkça kullanılan, eleştirel düşünme ve kavrama yeteneklerinin geliştirilmesi açısından sınırlı kalan yol… Ezber, doğru amaçla ve irticalen konuşma yapabilmek ve tekrar tekrar notlara bakmamak maksadıyla yapıldığında çok yararlı… Anlamı arka plana atarak yapılan ezber, ezber yapanı mankurtlaştıran hâl… Ezber ve kodlama, öğrenme süreçlerinde önemli rollere sahip olan iki farklı ama birbirini tamamlayan metotlar... Ezber, bilgiyi doğrudan hafızaya kazandırmak amacıyla tekrar edilen öğrenme işi; kodlama, bilgiyi anlamlandırarak, bağlamlandırarak ve yapılandırarak öğrenmeye katkı sağlayan işlem… Kodlama, bilginin zihinsel olarak yeniden yapılandırılması ve bilginin anlamlandırarak hafızada kalıcı hâle getirilmesi… Kodlama, bir programlama dilindeki komutların ezberlenmesi yerine, bunların nasıl çalıştığının, hangi mantıkla kullanılacağının belirlenmesi… Ezber ve kodlama; dil öğrenimi, matematik ve bilgisayar programlama gibi alanlarda birlikte kullanıldığında öğrenme etkinliğini artıran usuller… Belirli bilgilerin hızla hatırlanması gerektiğinde ezber yöntemi etkili… Temel bilgilerin ve kuralların ezberlenmesi, karmaşık problemlerin çözümünde gerekli… Programlama öğrenirken temel sözdizimi kurallarını ezberlemek, daha hızlı kod yazmayı sağlar, bilgiyi kullanmaya yönelik becerilerin geliştirilmesi durumunda… Kodlama yöntemi ile öğrenilen bilgiler daha kalıcı olur, zira bilgi anlamlandırılır ve bir bağlama oturtulur…
Ezber nasıl mı yapılır? Bilgilerin sürekli olarak tekrar edilip akılda tutulmasıyla... Bilgilerin kısa süreli hafızada tutulup uzun vadeli hafızaya geçiş yapmasının sağlanmasıyla… Bilginin derinlemesine anlaşılmasına dikkat edilmeden hafıza yer etmesinin sağlanmasıyla… Ezberin avantajları… Bilgiye hızlı erişim sağlanması, temel bilgilerin (Matematik formülleri, dil kuralları ve tarihi olaylar gibi belirli konuların) hızlı bir şekilde hatırlanması… Temel bilgi yapısının oluşturulması… Bazı bilgilerin yapı taşlarının ezberlenmesi, daha karmaşık konuların daha çabuk anlaşılması… Meselâ, anatomi dersinde kas isimlerinin ezberlenmesi sayesinde, daha ileri seviye biyoloji ve tıp derslerinin daha kolay öğrenilmesi… Sınavlarda temel bilgilerin hızlıca hatırlanması… Ezberin dezavantajları… Derinlemesine anlamaya engel teşkil etmesi… Bilginin yüzeysel bir şekilde öğrenilmesi… Ezberlenen bilginin, kısa süreli hafızada saklanması ve kalıcı bilgi hâline gelmemesi… İçsel motivasyonun azalması, öğrencilerin öğrenme sürecine olan ilgisinin kaybolması ya da eksilmesi… Öğrenmeye yönelik anlamlı bir bağlantı kurmadan bilgi depolanması… Öğrenme sürecinin mekanik hâle gelmesi… Eleştirel düşünme ve analiz yeteneklerinin gelişmemesi… Önemli olan, ezberin ve anlamlandırma dengesin kurulması… Ezber, çok gerekli, bilgiyi analiz edip yorumlamayı becerebildiğimiz takdirde... Ezber, ne terk edilmeli ne de sadece tamamen ezbere dayalı öğrenme tercih edilmeli… Her şey, yerinde ve kıvamında değerli… Ezber de olmalı, daha anlamlı ve kavramsal öğrenme yöntemlerinin yanında… Ezberin, oldukça faydalı ve gerekli olduğu bazı durumlar… Özellikle çoktan seçmeli sınavlar veya bilgiye hızlı erişimin gerektiği testler… Tarihsel olaylar, formüller ve tanımlar… Yeni bir dilin öğrenilmesi, kelime dağarcığı ve dilbilgisi kuralları… Hukukta belirli kanun maddeleri ve yasal düzenlemeler… Tıpta anatomi, ilaç isimleri ve hastalık tanımları gibi detaylar… Acil durumlarda hızlıca erişilebilmesi için belirli (acil servisler, aile üyelerinin) telefon numaraları ve özel bilgiler… Önemli edebî metinler ve ünlü yazarların eserlerinden pasajlar… Müzisyenlerin belirli notaları, akortları ve müzik parçaları… Aktörlerin/aktrislerin rol aldıkları senaryolar… Günlük hayatta sıkça kullanılan bilgiler ve rutinler (adresler, kimlik numaraları ve kişisel bilgiler)… Ezberleme, hayatı kolaylaştırır ve hızlı erişim gerektiren bilgilerin akılda tutulmasını sağlar…
Ezber ve kodlama yöntemi, birlikte kullanılmalı; öğrenilen bilgilerin anlamlandırılmasına ve problem çözme becerilerinin gelişimine katkı sağlayacak biçimde desteklenmeli… Bir dil öğrenirken, başlangıçta kelimeleri ezberlemek gerekli; sonrasında da ezberlenen kelimeler, kalıplar cümle içinde kullanılmalı, konuşmada aktif olarak yer almalı… Ezber ve kodlama birlikte kullanılmalı… Ezber ve kodlama yönteminin birlikte kullanımının avantajları… Temel bilgilerin, kavramların ve kuralların ezberlenmesi, öğrenme sürecini hızlandırır. Kodlama sürecine geçişte, bu temel bilgiler referans noktaları olarak kullanılır… Bir programlama dilinde temel olarak bir kod blokunun belirli bir sayıda ve üst üste çalıştırılması için kullanılan for döngüsünün nasıl yazılacağını ezberleyen bir öğrenci, döngünün mantığını anlayarak ve farklı durumlarda nasıl kullanıldığını görerek daha kalıcı bir öğrenme sağlar… Ezber ve kodlama metodu birlikte kullanıldığında, bilgiler sadece tekrarla değil, aynı zamanda anlam bağlamında öğrenilir… Bu bağlamsal öğrenme, bilginin daha karmaşık problemlere uygulanabilmesini sağlar. Matematikte hem formüller ezberlenmeli hem formüllerin nasıl türetildiği, farklı problemlerde nasıl uygulanacağı öğrenilmeli… Ezber, temel bilgileri hızlıca öğrenmeyi sağlar; ancak ileri seviyeye geçiş için kodlama süreci devreye girer… Öğrenci, veri yapıları konusunda temel terimleri ve veri tiplerini ezberler; sonrasında, kodlamayla bunların nasıl çalıştığını, algoritmalarda nasıl kullanıldığını anlar… Programlama öğreniminde ezber ve kodlama dengesi çok önemli… Programlama öğrenirken, temel komutların ve sözdizimi kurallarının ezberlenmesi, kod yazarken hızlı hareket etmeyi sağlar. Değişken tanımlama, veri tipi, döngü gibi temel unsurların ezberlenmesi başlangıçta çok gerekli… Ezberlenen sözdizimlerinin nasıl çalıştığını görmek için kodlama uygulamaları yapılmalı; ezberlenen komutların farklı senaryolarda nasıl sonuç verdiği gözlemlenmeli… Ezberin ve kodlamanın birleştiği nokta, algoritma geliştirme süreci… Ezberlenen temel bilgiler ve komutlar, algoritma çalışmalarıyla daha anlamlı hâle dönüşür; problem çözme yeteneği gelişir… Ezber ve kodlama yönteminin, öğrenme sürecinde sürdürülebilir olması mühim… Bilgilerin sürekli tekrar edilmesi ve uygulamalı olarak pekiştirilmesi, bilgilerin kalıcı olmasını sağlar… Programlama ve matematik vb. alanlarda, bilgilerin sadece ezberlenmesi değil, düzenli olarak kullanılması ve pratik edilmesi gerekir…
Düşünürlerin ve eğitimcilerin ‘ezber’ üzerine söyledikleri… “Bir şeyi ezberlemek, çoğu zaman anlamak anlamına gelmez.” (Albert Einstein)… “Duyduğumu unuturum, gördüğümü hatırlarım, yaptığımı öğrenirim.” (Konfüçyüs)… “Öğrenmek, ezberlemek değil, düşünmeyi öğrenmektir.” (Sokrates)… “Eğitim, ezberletmek değil, düşündürmektir.” (Aristoteles)… “Ezber, bilgi değildir; anlamak, öğrenmek ve düşünmek gerekir.” (Platon)… “Ezberleyerek öğrenen insan, bir kopyadır; düşünerek öğrenen insan ise orijinaldir.” (Friedrich Nietzsche)… “Birinin sözlerini ezberleyebilirsin, ama o sözlerin özünü anlamadıkça gerçek bilgiye ulaşamazsın.” (Buddha)… “Anlamadan ezberlemek boş bir iş; anlamak, düşüncenin temelidir.” (Marie Curie)… “Bir şeyi hatırlamanın en iyi yolu, onu anlamaktır.” (William James)… “Ezberlenmiş bilgi, düşünme yeteneğini zayıflatır. Gerçek bilgi, düşünerek elde edilendir.” (Lev Tolstoy)… Bilgiyi yüzeysel olarak ezberlemek yerine, onu anlamlandırarak, düşünerek ve içselleştirerek ezberlemek, öğrenmek ve kodlamak, daha değerli ve kalıcı kazanım… En çok da manevî kodlamaya ihtiyacımız var… Manevî kodlarımıza, kadim medeniyet kodlarımıza dönmeden her bir konuda elde edilecek sonuç, sadece bilgi yüklü canavarları çoğaltmak olur… Bunu anlamak için, yakın tarihimizde yaşananlara iyi ve derin bakmak lâzım… Osmanlının yıkılışına göz attığımızda her ne kadar olaylara ihtiyat ile yaklaşsak da insanların birbirine olan itimadının dibe vurduğunu görebiliriz… Milletimize ittihat (birlik kurma, bir olma, birlik oluşturma, birleşme) ve terakki (ilerleme, yükselme, gelişme) denilerek; istiklâl, istikbal ve ikbâlimizin yok edilmeye çalışıldığını anlayabiliriz… İttihadın, terk (ayrılık); terakkinin, tedenni (aşağılara inmek, alçalmak, düşmek) hâline geldiği hengâme (gürültü patırtı, karışıklık, kavga)… Neticede irtikâp (kötülük etme, rüşvet alma, yiyicilik) ve teaddi (hukuksuzluk, kuralsızlık, haksızlık) yaptılar… Ülkemizi emperyalistlere şikâyet ettiler… Tarihin yanlış yerinde yer aldılar… Manevî kodlarımızdan bizi kopardılar… Bizi bizden ettiler… Bizi bize düşman ettiler…
Kendimize gelebilmek için, ezber bozan olmalıyız, kadim medeniyet kodlarımıza dönmeliyiz... Ezber bozan söylemleri söyleyebilmeliyiz... Geleneksel yöntemler yerine yeni ve özgün fikirler geliştirmeliyiz… Mevcut durumu ve varsayımları sürekli olarak sorgulamalıyız ve daha iyisini aramalıyız… Yenilikçi olmalıyız… Teknoloji, bilim ve sanat gibi alanlarda yenilikçi projeler ve çözümler üretmeliyiz… Risk almalıyız… Başarısız olma riskine rağmen, büyük değişiklikler yapmalıyız ve yeni yollar denemeliyiz… Hızla değişen dünyaya adaptasyon/uyum sağlamalıyız ve sürekli öğrenme ve gelişim sürecinde olmalıyız… ‘Ezber bozan’ olmalıyız, değişim ve ilerlemeyi teşvik etmeliyiz… Selam, sevgi ve saygılarımla.
