Yazılım teknolojisi olmadan her bir şey; demir yığını, hurda… Demir yığınını değerli kılan, yazılım… Yazılım; bir bilgisayarın, elektronik cihazın belirli görevleri yerine getirmesi için tasarlanmış komutlar, veriler ve programların bütünü… Yazılım; bilgisayarın beyni olan en önemli görünmez kısmı, bilgisayarın donanımını çalıştıran ve yönlendiren, donanıma (fiziksel parçalarına) ne yapması gerektiğini söyleyen talimatlar dizisi… Yazılımlar; sistem ve uygulama üzerine… Sistem yazılımı; donanım ile uygulama yazılımları arasındaki bağlantıyı kurar, cihazın temel işlevlerini yönetir, cihazın doğru şekilde çalışmasını ve diğer yazılımların verimli bir ortamda çalışmasını sağlar… İşletim sistemleri (Windows, macOS, Android, iOS, Linux), aygıt sürücüleri (driver), hizmet programları (antivirüs, disk birleştirme) vb. Uygulama yazılımı; kullanıcıların belirli ihtiyaçlarını karşılamak veya belirli işleri yapmak üzere tasarlanmış yazılım… Uygulama yazılımları, sistem yazılımları üzerinde çalışır… Misâl: Ofis programları (Word, Excel), web tarayıcıları (Chrome, Firefox), oyunlar, mobil uygulamalar, grafik tasarım programları (Photoshop), veri tabanı yönetim sistemleri...
Millî yazılım olmadan, kullanılan teknoloji, sadece hurda yığını… Yazılım, hayatımızın her alanında yer almakta… İletişimde (telefonlar, e-posta, sosyal medya), eğlencede (oyunlar, video platformları), iş dünyasında (stok takibi, muhasebe, otomasyon sistemleri), bilim ve teknolojide (yapay zekâ, makine öğrenimi, bilimsel simülasyonlar/benzetimler)... Her web sitesi, bir yazılım ürünü… Yazılım, ruin görevleri otomatikleştirerek hayatımızı kolaylaştıran, verimliliği artıran ve cihazların çok yönlü işlevler kazanmasını sağlayan en önetmli teknolojik unsur… Millî yazılım, dijital çağda bağımsızlığın ve güvenliğin manifestosu… Millî yazılım olmadan, teknoloji sadece hurda… Donanım (fiziksel teknoloji) ne kadar gelişmiş olursa olsun, onu çalıştıran ve yöneten yazılım millî değilse eğer, o teknoloji uzun vadede bir yüke, güvenlik riskine ve teknolojik bağımlılığa dönüşür… Millî yazılım olmadan, güvenlik açığı olur… Başka bir ülkenin yazılımı kullanıldığında, arka kapılar (backdoor), gizli veri sızıntıları veya siber saldırılara karşı savunmasız kalır… Kritik altyapılar (enerji, iletişim, savunma), gayri millî yazılımlarla yönetiliyorsa eğer, millî güvenlik açığı riski oluşur… Lisans ücretleri, teknik destek ve güncellemeler için sürekli olarak dışa bağımlı hale gelinir… Ekonomik yük ağırlaşır ve tedarik zincirindeki bir kesinti bütün sistemin çökmesine sebep olur… Kullanılan yazılımlar üzerinden üretilen tüm veriler (kişisel, ticarî, resmî) yazılımı üreten şirketin/ülkenin sunucularında toplanır ve veri egemenliği kaybedilir… Ülke olarak bizi sadece tüketici yapar; kendi teknoloji ekosistemimizin ve Ar-Ge kültürümüzün gelişmesini engeller, teknolojide geri kalmamıza neden olur… Millî yazılım böylesine mühim…
Millî olmayan yazılımlara bağımlı olmak, günümüzde bağımsızlığın yitirilmesi, başka devletlere bağımlı hâle gelinmesi anlamında… Meselâ, birçok Batı ülkesi, 5G altyapılarında Çin menşeli Huawei firmasının ekipmanlarını kullanma konusunda endişeli… Donanımın içindeki yazılımın bir güvenlik tehdidi oluşturabileceği nedeniyle… Özellikle savaş dönemlerinde yazılım lisanslarının askıya alınması, önemli bir handikap… Meselâ, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrasında, birçok batılı yazılım şirketinin Rusya'ya hizmet ve güncellemeleri durdurması… Bu, Rusya'daki birçok teknolojik sistemin hurda hâline gelmesi riski demek… Bir başka misâl: Devlet kurumlarının ve ordunun, işletim sistemi olarak yabancı bir şirkete bağımlı olması, o şirketin tek taraflı bir kararla güncelleme veya desteği kesmesi durumunda ciddi aksaklıklara yol açabilir… Birçok sebeple millî yazılım, son derece mühim… Millî yazılım, sadece yerli ve millî olanı kullanmak değil; aynı zamanda yazılımın kaynak koduna sahip olmak ve onu istediğimiz gibi değiştirebilmek demek... Millî yazılım; güvenli, ekonomik olmalı ve özel ihtiyaçlara cevap verebilmeli… Eğer yabancı bir yazılım kullanılmak zorunda kalınırsa, gerekli güvenlik önlemleri alınmalı, doğru ve verimli bir şekilde yönetilmeli… Küresel işbirliklerinin ve açık kaynak yazılımların, teknolojinin gelişiminde önemli olduğunu da göz ardı etmemek lâzım… En önemlisi, millî yazılımın, küresel rakiplerle rekabet edebilecek kalite ve kullanılabilirlikte olması… Sadece millî olduğu için düşük kaliteli bir yazılımı kullanmak, verimliliğin azalması demek… Elbette, başlangıçta millî yazılım çok yüksek Ar-Ge yatırımı gerektirir, lâkin uzun vadede kazançlı olur… Unutmayalım, millî yazılım olmadan teknoloji sadece hurdadan ibarettir… Bu, millî bir uyarıdır ve farkındalık çağrısıdır… Teknolojiyi sadece tüketen değil, aynı zamanda üreten bir toplum olmak zorundayız… Teknoloji, bir lüks değil, var olabilmek için bir zorunluluk… Mesele, yabancı teknolojiyi reddetmek ile alâkalı değil, kritik alanlarda bağımsızlığı, özerkliği ve güvenliği sağlamak için yerli kapasiteyi harekete geçirmekle ilgili…
Unutmayalım, demir yığınını değerli kılan tek şey, yazılım teknolojisi… Millî yazılım olmadan, teknolojik üstünlük sağlanamaz… İşletmelerin ve ülkelerin teknoloji alanında başarılı olabilmesi; yalnızca donanıma bağlı değil, aynı zamanda yazılıma da bağlı… Donanımın verimli bir şekilde kullanılabilmesi için yazılım gerekli… Yazılım olmadan donanım, potansiyeli işlevsiz olan hurda yığını… İhtiyacımız olan şey, iyi bir yazılım… İyi olan bir yazılım, işletmelere süreçlerini optimize etme, müşteri deneyimini iyileştirme ve yenilikçi çözümler sunma imkânı sağlar… Millî olan yazılım geliştirme, yeni teknolojilerin ve uygulamaların ortaya çıkmasını mümkün kılar; bu da sektördeki yenilikçi gelişmelerin önünü açar… Millî yazılımda, kalem bizim, kalemi tutan el de bizim… Millî olmayan yazılımda ise, kalem bizim olsa da, kalemi tutan el bizim değil! İşletmelerin ve ülkelerin teknoloji alanında başarılı olabilmesi; donanımdan ziyade yazılıma endeksli… Donanımın verimli bir şekilde kullanılabilmesi için yazılım gerekli… Yazılım olmadan donanım, potansiyelini gerçekleştiremeyen takım taklavat… İyi bir yazılım, işletmelere süreçlerini optimize etme, müşteri deneyimini iyileştirme ve yenilikçi çözümler sunma imkânı verir… Bu nedenle, teknolojik gelişim, yazılım geliştirme, yeni teknolojileri ve uygulamaları ortaya çıkarma, son derece mühim…
Millî yazılım ile ilgili dikkat çeken sözlere kulak verelim… “Kod, bir sanat eseridir; yazılımcı ise bir sanatçıdır.” (Bill Gates)… “Önemli olan kod yazmak değil, doğru kodu yazmaktır.” (Linus Torvalds)… “Hata yapmak, yazılımcılığın bir parçasıdır. Önemli olan bu hatalardan öğrenmektir.” (Steve Jobs)… “Kodunuz karmaşıksa, hatalarınız kaçınılmazdır.” (Martin Fowler)… “Büyük kodlar değil, iyi düşünülmüş algoritmalar dünyayı değiştirir.” (Donald Knuth)… “Debugging yapmak, kodu yazmaktan iki kat daha zordur. O yüzden en başta akıllıca yazın.” (Brian Kernighan)… “Konuşmak bedava, bana kodu göster!” (Linus Torvalds)… “Aynı şeyi sürekli tekrarlayıp farklı sonuç beklemek deliliktir.” (Albert Einstein)… “Tasarımda mükemmellik, ekleyecek bir şey kalmadığında değil, çıkaracak bir şey kalmadığında yakalanır.” (Antoine de Saint-Exupéry)… Yazılım hakkında söylenenler, sadece yazılımın teknik yönüyle alâkalı değil, aynı zamanda stratejik boyutuyla ilintili…
Millî yazılım, son derece gerekli… Millî yazılım olmadan ne millî ne de beynelmilel çapta söz sahibi olabiliriz… Millî yazılım olmadan, yerli teknolojileri güçlendiremeyiz, millî ve tam bağımsız olamayız… Millî olmadan, beynelmilel (uluslararası) çapta etkin ve yetkin olamayız… Millî olabilmek için de gerçek aydın ve kendimize egemen olmak lâzım; Türkiye sevdalısı insan olmak lâzım... Dikkate almamız gereken söz: “Aydın olmak için önce insan olmak lazım. … Aydın kendi kafasıyla düşünen, kendi gönlüyle hisseden kişi.” (Cemil Meriç)… Selam, sevgi ve saygılarımla.
