Rakam, sayıların yazıyla değil işaretle ifade edilmesini sağlayan sembol... Rakam, sayının kendisi değil; sayıyı gösteren araç... Onluk sistemde kullanılan rakamlar: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9... Sayı, rakamların belirli kurallara göre bir araya getirilmesiyle oluşan ifade... Sayılar, 10'dan başlamakta ve sonsuza kadar gitmekte… Rakamların bir araya getirilmesiyle elde edilen sayıların en küçüğü iki basamaklı… Sayı; bir nicelik; azlık ve çokluğunu bildiren ifade… Rakam; sanatta, edebiyatta ve düşünce dünyasında farklı anlamlarda dillendirilen bir kavram... Rakam; gerçekliği ölçmek, soyut kavramları somutlaştırmak, evreni anlamlandırmak ve insan deneyimini sembolize etmek için kullanılan bir sembol... Rakam, insanın dünyayı ve kendimizi anlamaya çalışmanın remzi... Kullandığımız rakamlar Hint kökenli; Avrupa’ya ve İslam dünyasına Araplar aracılığıyla yayılmış... Sıfır (0) rakamını bugünkü anlamda, bir sayı olarak tanımlayan kişi Hintli matematikçi Brahmagupta (MS 628)... Sıfırın ve Hint-Arap sayı sisteminin dünyaya yayılmasını sağlayan, Al-Khwarizmi/Harezmî (MS 830)...
Her bir rakamlın sembolik bir anlamı var... 0 (sıfır); yokluk, başlangıç, potansiyel, sonsuzluk (içi boş halka gibi), insanın acizliği... 1 (bir); Allah’ın birliği (tevhid), teklik, birlik, başlangıç, mutlak... 2 (iki); ikilik, karşıtlık, denge, dualite (iyi-kötü, kadın-erkek, gece-gündüz)... 3 (üç); dinamizm, aile (anne-baba-çocuk), geçmiş-şimdi-gelecek, tamlık ve bütünlük... 4 (dört); dünya, istikrar (4 element, 4 mevsim)... 5(beş); 5. elementi (bazı öğretilerde beşinci element: ateş, su, ağaç -tahta), ‘toprak’tan sonra gelen metal; mükemmel insan (insan-ı kâmil)... 6 (altı); uzlaşma ve problem çözme sembolü, futbolda defansif (savunma) orta saha oyuncusu... 7 (yedi); mükemmellik, kutsallık (7 gök, 7 ölümcül günah), kozmik düzen (yedi gök, yedi kat yer)... 8 (sekiz); sonsuzluk (matematiksel döngü), denge... 9 (dokuz); tamlık, insan (9 ay)... Farklı disiplinlerde ve düşüncelerde rakamlara birçok farklı anlam yüklemek mümkün... Bu, ne kadar doğru? Elbette her bir şeyin anlamı var; her bir şeye yüklenen bir anlam var... Sözün doğrusu; “Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık. Ve bizim buyruğumuz tektir, göz açıp kapayıncaya kadar olup biter.” (Kamer, 49-50)... “Göğü kudretimizle biz kurduk ve şüphesiz biz (onu) genişletmekteyiz.” (Zariyat, 47)...
Edebiyatta ve sanatta rakam, sözün düğümlendiği yer... Dante'nin İlahî Komedya’sında 3’lü yapı (Cehennem-Araf-Cennet), 33 kantolar (şarkılar, ezgiler; epik şiirlerde veya uzun destanlarda eserin ayrıldığı ana bölümlerden her biri), terza rima (üçlü uyak, zincirleme kafiye: A-B-A / B-C-B / C-D-C / D-E-D)... Dante, eserini sadece bir hikâye olarak değil, matematiksel ve teolojik bir mimarî olarak inşa etmiş... George Orwell'in 1984'ü, rakamların politik remzi (Big Brother, devlet kontrolü)... 23 Numara filminde rakamın takıntı ve kader sembolü... Salvador Dali’nin resimlerindeki geometrik semboller... Felsefede ve mistisizmde rakam, gizem yüklü... “Her şey sayıdır.” (Pisagor)... Evrenin matematiksel düzeni... Kabala; İbrani harflerinin sayısal değerleri (Gematria) ile gizlenen anlamlar... Kadim medeniyetimizde rakam, ebced hesabı (rakamların ilahi sırları -hurufilik)... Rakamsız teknoloji gayrimümkün... Matrix, kodlar ve rakamlar arkasındaki gerçeklik... Veri ve büyük veri (data and big data), rakamların modern dünyayı açıklama gücü... Veri; ham, işlenmemiş gerçek parçacık... Bir sayı, bir isim, bir sıcaklık değeri veya bir renk... Büyük veri, geleneksel veritabanı yazılımlarıyla işlenmesi, saklanması ve analiz edilmesi mümkün olmayan devasa boyutlardaki veri yığınları... Büyük veriyi tanımlayan 5V kuralı: Volume/hacim (terabaytlarca, petabaytlarca veri, milyarlarca tweet, kredi kartı işlemi vb.)... Velocity/hız (verinin akış hızı, saniyede binlerce işlemin gerçekleşmesi)... Variety/çeşitlilik (fotoğraflar, videolar, sensör kayıtları, metinler gibi farklı formatlar)... Veracity/doğruluk (verinin ne kadar güvenilir olduğu)... Value/değer (sosyal medya -beğeni sayıları, takipçi rakamları)... Psikolojide ve sosyolojide rakam; oldukça etkili... Rakamların bireysel algısı, uğurlu/uğursuz sayılar (Batı dünyasında 13’ün uğursuz sayılması)... Ekonomide fiyatlar, enflasyon oranları, soyut değerlerin somut etkisi... Sporda forma numaralarının idolleştirilmesi/putlaştırılması (10 numara Maradona, Messi)... Matematikte rakam, oran, her bir şey... Fraktallar (karmaşık görünen ama aslında kendi içinde mükemmel bir düzene sahip olan, parçaları büyütüldüğünde veya küçültüldüğünde bütünün şeklini koruyan, kendine benzerlik gösteren geometrik şekiller); sonsuz detay, karmaşıklık içinde düzen... Altın oran (φ); doğada, sanatta estetik ve mükemmellik demek... Altın oran (1,618033988749894..., √5+1)÷2); pi (π) gibi irrasyonel bir sayı... π (pi sayısı); sonsuzluk, evrenin düzeni... π (pi sayısı: ≈ 3,14159265358979323846...); bir dairenin çevresinin çapına oranını ifade eden, hiç tekrar etmeyen ve sonsuza giden irrasyonel bir sayı... Pi sayısının basamaklarını hesaplamak, hem bir matematiksel disiplin hem bilgisayarların gücünü ölçen bir yarış hâline gelmiş günümüzde... StorageReview ekibi tarafından Mart 2024'te açıklanan bilgiye göre, şu anki dünya rekoru, 105 trilyonuncu basamağa kadar hesaplanmış durumda... Rakamı, en özlü ifade eden sözler: “Rakamlar, her şeyin bir parçasıdır; ancak onları anlamak için hayal gücüne ihtiyaç vardır.” (Albert Einstein)... “Rakamlar, evrenin dilidir.” (Leonardo da Vinci)... “Matematik, tüm bilimlerin kraliçesidir ve rakamlar, bu bilimin temel yapı taşlarıdır.” (Carl Friedrich Gauss)... “Matematik, bir dilin en güzel şeklidir; rakamlar ise bu dilin kelimeleridir.” (John von Neumann)... “Matematik, rakamların ve şekillerin oyunudur.” (Bertrand Russell)...
Kadim medeniyetimizde rakam ve sayı mefhumu; matematiksel bir araç ve varlığın düzenini ve ilahî hikmeti anlamada bir anahtar olarak görülmüş... Farabi’ye göre matematik ve rakamlar evrenin düzenini anlamanın yolu, insan zihninin soyutlama gücü... İbn Sina, rakamları sadece hesap için değil, varlığın derecelerini anlamak için kullanmış, ‘bir’i Allah’ın birliğine işaret eden en temel sayı olarak görmüş... İmam Gazali, rakamların insana sınırlılığı ve ölçülülüğü hatırlattığını, ‘bir’in Allah’ın birliğini, ‘sıfır’ın ise insanın acizliğini ve yokluğunu sembolize ettiğini söylemiş... İbn Haldun, rakamların toplum düzeninde ve ekonomideki önemine dikkat çekmiş... Rakam ve Cifir; harflerin sayısal değerleri üzerinden anlam çıkarma, yorumlama ve gizli bilgilere ulaşma yöntemi (Ebced Hesabı -Hisab al-Jumal) olarak kullanılmış... İbrani, Süryani ve Sami dillerinde de kullanılan ebced hesabında, her harfe 1’den 1000’e kadar bir sayı değeri atanmış... Cifr (cefr); koyun yavrusu, deri parşömen anlamında bir sözcük... İlm-i cifr (ilm-i huruf), gizli ilimler için kullanılmış... Harf ve rakam ilişkisinden hareketle Kur'an ayetleri, hadisler veya isimlerdeki sayısal değerlerden geleceğe dair çıkarımlar yapılmış, batınî (içsel) anlamlar aranmış... Meselâ, bir caminin inşa tarihi, caminin kitabesinde, yazılan mısranın harflerinin toplamı olarak gizlenmiş... Ebced, tarih düşürme gibi edebî ve geleneksel bir yöntem olarak kabul edilmiş... Ebced, geleneksel Arap alfabesinin eski sıralanışından (elif, ba, cim, dal) ilk dört harfinin okunuşlarıyla (E-B-C-D) türetilmiş bir sözcük… Ebced hesabı, ebced rakamları denilen alfabetik bir sayı sistemini kullanarak, kelime, cümlecik veya cümlelerin sayısal değerini hesaplama ve bunlardan anlamlar çıkartma işlemi… Ebced hesabı, cümlecik veya metinde bir şekilde gizli şifreleme bulunduğu varsayımına dayanmakta… Bu, Semitik alfabelerde olduğu gibi Arap alfabesiyle yazılan bir yazıda da harflerin sayısal değerleri ile bir şifreleme (cifr) yapılmış olabileceği varsayımına konuşlandırılmış… Cifir ile gaybı bilmek, dinî hüküm çıkarmak veya Kur’an’ı bu yolla tefsir etmek hassa bir konu... “Ey inkâr edenler!) Allah müminleri, pisi temizden ayırmadan bulunduğunuz hâl üzere bırakacak değildir. Allah size gaybı da bildirecek değildir; fakat Allah (gaybı bildirmek için) peygamberlerinden dilediğini seçer. Artık Allah’a ve peygamberlerine iman edin; inanır ve sakınırsanız sizin için büyük bir ecir vardır.” (Âl-i İmrân, 179)... “Şu halde Allah'tan başka gaybı bilen yoktur.” (En'âm 6/59)... “O her şeyi bilir, hiçbir şey O'na gizli değildir. O, bu gizli bilgilerden dilediği kadarını kendi seçtiği kullarına bildirir.” (Bakara 2/3)...
Numerolojiye göre, evrendeki her şey sayısal mantık içerisinde matematik kuralıyla gerçekleşmekte… Numeroloji; evrensel sayı dili, güçlü kişisel gelişim aracı… Hak buyruğu: “Allah, onların nezdinde olup bitenleri -ilmiyle- çepeçevre kuşatmış ve her şeyi bir, bir saymıştır.” (Cin, 72/28)… Yaratılan her şeyde çap var, hesap var, matematik var…“Haydi, çevir gözünü kusur görecek misin?” (Mülk suresi, 3)… Rasgele yazılanda ve söylenende, rakamlar/sayılar, istatistik ve referans eksik… Rakam, böylesine anlamlı, önemli ve değerli… Selam, sevgi ve saygılarımla.
